Reconstructie van het gezicht van Nicolaas.

In de jaren 2004 en 2014 presenteerde de gezichtsantropologe dr. Caroline Wilkinson door middel van gezichtsreconstructie en later door 3D interactieve technologie de wereld het ware gezicht van Nicolaas. Ze kon dit doen n.a.v. van verschillende rapporten die in de jaren 50 van de vorige eeuw waren opgemaakt toen men het graf van Nicolaas had geopend. Bij het achterhalen van het gezicht van Nicolaas is ontdekt dat hij een gebroken neus heeft. Wellicht is deze ontstaan doordat Nicolaas bij een van de christenvervolgingen was gearresteerd en in de gevangenis was mishandeld door Romeinse soldaten.

Foto’s: onderzoek Caroline Wilkinson

In 2024 verscheen er een nieuwe reconstructie van zijn gezicht. Onderzoekers onder leiding van Cicero Moraes, een gerenommeerde 3D-ontwerper uit Brazilië, hebben het gezicht van de heilige gereconstrueerd met behulp van geavanceerde forensische technieken voor gezichtsreconstructie. De resultaten werpen niet alleen licht op het uiterlijk van een van de meest geliefde figuren uit de geschiedenis, maar bieden ook een fascinerend kijkje in de oorsprong van de Kerstman zoals we die vandaag de dag kennen.
In het onderzoek, gepubliceerd door Moraes en zijn medewerkers, werden historische gegevens, anatomische analyses en 3D-modelleringssoftware gecombineerd om de schedel die aan Sint-Nicolaas wordt toegeschreven digitaal te reconstrueren. Het team baseerde zich op gegevens uit de anatomische studies van Luigi Martino uit het midden van de 20e eeuw naar de relikwieën van de heilige, die bewaard worden in de Basiliek van Sint-Nicolaas in Bari, Italië.

Met behulp van software zoals Blender 3D en de gespecialiseerde tool ForensicOnBlender heeft het team de schedel van de heilige nauwgezet gereconstrueerd en op basis van forensische gegevens markeringen voor het zachte weefsel geprojecteerd. Dit nauwgezette proces omvatte aanpassingen voor asymmetrie van de neus en andere unieke kenmerken van de schedel, die cruciaal waren voor het bereiken van een anatomisch nauwkeurige weergave.

Het resultaat was een robuuste gezichtsstructuur die overeenkomt met historische afbeeldingen van Sint Nicolaas als een sterke, indrukwekkende figuur. De uiteindelijke weergaven omvatten zowel grijswaarden- als ingekleurde versies, met artistieke interpretaties waarin de heilige wordt afgebeeld met een door het leven getekend gelaat, expressieve ogen en een bescheiden baard.

De forensische reconstructie brengt ook de robuuste uiterlijke kenmerken van Nicolaas in verband met zijn legendarische reputatie. Historische verslagen wijzen erop dat hij een krachtige man was, bekend om zijn standvastigheid en moedige daden – zoals het feit dat hij naar verluidt de ketter Arius zou hebben geslagen tijdens het Concilie van Nicea.

Het project bouwt voort op eerdere pogingen om Sint-Nicolaas in beeld te brengen, waaronder een gezichtsreconstructie uit 2004 door dr. Caroline Wilkinson. Het team van Moraes maakte echter gebruik van nieuwe technologische ontwikkelingen en deelde de resultaten openlijk onder een Creative Commons-licentie om verder onderzoek te stimuleren. "Of de schedel nu echt van Sint-Nicolaas is of niet, de reconstructie biedt een tastbare verbinding met de culturele en historische lagen van zijn verhaal”, aldus Moraes. Hoewel het project met grote belangstelling is ontvangen, benadrukt Moraes meteen dat de afbeelding niet bedoeld is om het geloof te veranderen. „De verering van heiligen is niet gebaseerd op hun uiterlijk, maar op hun deugden en daden”, zegt hij. „Dit is een brug naar begrip, geen pijler van devotie.”

Het project had tot doel de relikwieën van de vereerde heilige een menselijk gezicht te geven en een kijkje in het verleden te bieden. Foto: Cicerón Moraes